Historisch Obermarsberg
De voormalige stad Obermarsberg ligt op 'n bergplateau met 'n gemiddelde hoogte van 400 m boven zeeniveau en telt, inclusief buitenwijken, zo'n 1826 inwoners. Tot aan de gemeentelijke herindeling van 1975 was Obermarsberg 'n zelfstandige gemeente, maar tegenwoordig maakt 't deel uit van de gemeente Marsberg. Van welke kant je ook aankomt, van verre wordt je al welkom geheten door de kapittelkerk die op de top van de Eresberg staat.
Voor 'n historisch overzicht van de stad beginnen we bij de zogenaamde Kettenbrunnen, 'n put van ca. 26 m diep, die in vroegere tijden ook wel Windenborn werd genoemd. Sta je bij deze put dan zie je vóór je de Nikolai-kerk. Als straatnamen zie je Kaiser-Karl-Platz en Eresburgstrasse. Verder zie je 'n beeld van 'n man met 'n ezel. Alles ademt geschiedenis. De berg bood de mensen bescherming en 'n weids uitzicht op de omgeving. Bronnen zorgden voor 't benodigde water. Het is dus niet verwonderlijk dat hier spiren van 'n zeer oude nederzetting zijn gevonden, stammend uit 't vierde millennium voor Christus!
De Nikolai-kerk is 'n vroeg-gotische kerk met veel interessante bijzonderheden en fraaie details. De kerk is gebouwd tussen 1229 en 1247 en is nog helemaal in oorspronkelijke staat, zelfs de toren en de trap. Duidelijk is te zien dat men aan de oostzijde is begonnen met bouwen, want daar zie je overgangsvormen tussen de romaanse en gotische stijl, terwijl in de rest van 't gebouw gotische stijlvormen prominenter aanwezig zijn. Het recht afgescheiden koor, de 2 traveeën hoge hallenkerk en 't polygonale torengedeelte vormen samen 't interieur van de kerk. De zuidzijde is ook de zichtzijde en daarom in vergelijking met de noordzijde fraai en gedetailleerd vormgegeven. Opvallend is 't zuidportaal, dat alle kenmerken van de overgangstijl heeft. In 't tympaan is de heilige Nicolaas afgebeeld, schutspatroon van burgers en kooplieden. Overal in de uitvoering, zowel buiten als binnen, ziet men de stijlvormen van de overgangsstijl en de vroege gotiek.
Als je bij de kerk langs de Eresburgstrasse omhoog gaat, passeer je de voormalige St. Sturmius-School. Helaas is deze school in de zomer van 2007 wegens 'n tekort aan leerlingen gesloten.
Na de school kom je bij 't voormalige raadhuis van de stad. Voor 't raadhuis staat de “Pranger”, ook wel de Schandpaal genoemd. Deze schandpaal laat zien dat de stad eeuwen lang 'n centrum van rechtspraak is geweest. Veroordeelden werden met boeien en 'n halsketting geketend en tot spot en hoon aan 't volk tentoongesteld. Het raadhuis was vroeger 2x zo groot, maar in 1646, tijdens de 30-jarige oorlog, bij de inname van de stad door de Zweedse veldmaarschalk Karl Gustav Wrangel verwoest en in 1650 op initiatief van de raad weer opgebouwd. Tot 1827 had 't gebouw de functie van gerechtshof. Tegenwoordig is 't particulier bezit.
Op 't hoogste punt van de berg (410 m boven zeeniveau) staat de kapittelkerk. In 't jaar 772 trok Karel de Grote met z'n christelijke Franken op tegen de heidense Saksen, veroverde de Eresburcht (Obermarsberg) en verwoestte daar 't heiligdom van de Saksen, de Irminsul. Op deze plek liet hij in 785 'n stenen St.Petrusbasiliek bouwen en stichtte 'n benedictijner klooster. Voortschrijdende secularisatie leidde in 1803 tot opheffing van 't klooster.
De Benedictusboog vormt de toegang tot 't voormalige kloosterdomein. Na de verwoesting van 't klooster en de kapittelkerk tijdens de 30-jarige oorlog was 't de toenmalige kapittelproost, Kaspar von Reusche, die in 't jaar 1759 de Benedictusboog liet bouwen. In de sluitsteen van de boog is 't volgende chronogram te lezen: CASPARVS DE REVSCHE PRAEPOSITVS MARSBERGENSIS EXTRAVXIT ET ORNATV RESTAVRAVIT. De Nederlandse vertaling luidt: Kaspar von Reusche, proost van Marsberg, heeft dit uitgevoerd en fraai gerestaureerd.
Met grote letters M D CC XX VVVVVVV IIII is 't jaartal aangegeven: 1759.
Op weg naar de kerk komen we bij 'n sterk verweerd standbeeld van kalksteen uit de Renaissance (ca 1600). In de volksmond staat dit bekend als 't Roelandsbeeld. Het is 'n beeld van 'n gepantserde ridder, met helm, lange mantel, zwaard en miniatuurkerk.
Het schijnt dat als ergens 'n Roelandsbeeld staat, Karel de Grote daar is geweest en de plek in kwestie de status van keizerlijke vrijheid heeft geschonken. Dit betekende dat het klooster 't recht van immuniteit had. Met andere woorden: wie 't klooster- en kerkdomein binnenvluchtte, verkreeg vrijheid van strafvervolging. De kerk op de arm van 't beeld verwijst naar Karel de Grote.
De Kapittelkerk is tegenwoordig aan de apostelen Petrus en Paulus gewijd. De kerk is in 1250 uitgebreid tot 'n hallenkerk. Tijdens de 30-jarige oorlog is ook 't oude gotische, deels misschien zelfs romaanse interieur verwoest. Het tegen de kapittelkerk aangebouwde kapittelgebouw dienst tegenwoordig voor de helft als pastorie. De andere helft van 't gebouw, met inbegrip van 't ruime park, is eigendom van de K.F. Hein Stichting.
Het beeldhouwersatelier van Heinrich en Christophel Papen veranderde van ongeveer 1700 tot 1725 de inrichting van de kerk, van de banken tot de altaren en de biechtstoelen en van de kansel tot het prachtige orgelfront.
Andere bezienswaardigheden:
Rondleidingen/ Wandelingen:
Kapittelkerk
Nikolai-kerk
Wandelen door de natuur en de omgeving van de “oude stad”
Calvariebergkapel
Wachttorens
Historische Rondleiding door de stad
Wandeling naar de Kinderboerderij, incl. voedzame broodmaaltijd
Bron: Flyer “Obermarsberg geschiedenis en bezienswaardigheden”, uitgegeven door Vereniging Historisch Obermarsberg en VVV Marsberg.
